PERYSKOP

Dzisiaj w numerze znajdziecie wyniki ankiety PERYSKOPU, ktore, przynajmniej dla mnie, okazaly sie po czesci zaskakujace i tym samym bardziej ciekawe. Oprocz tego, jak zwykle, przeglad wydarzen w Polsce i na swiecie, troche rocznic, sport, a takze kolejny opis ksiazki.
Zapraszam do lektury!
Jesli sa wsrod Was osoby chcace pisywac dla PERYSKOPU, prosze o kontakt!

W Polsce odbyl sie po raz kolejny “Final Wielkiej Orkiestry Swiatecznej Pomocy”, czyli wielkiej zbiorki pieniedzy polaczonej z zabawa, z ktorej wszystkie wplywy rokrocznie przeznaczane sa na sprzet medyczny sluzacy do pomocy i ratowania zycia dzieci. W tym roku zebrano 6 mln zlotych, a dodatkowe 2 mln uzyskano podczas licytacji “zlotych serduszek WOSP”, ktore odlane sa z kosztownosci ofiarowanych Orkiestrze przez ludzi.

Przyjeta zostala ustawa zobowiazujaca prezydenta do podpisania ustawy konkordatowej. Tym samym zakonczyl sie prawie piecioletni spor wokol tejze ustawy. Nie uwazam jednak, ze tekst w calosci jest jasny, istnieje jeszcze nadal wiele kwestii, ktore niezostaly wyjasnione do konca (np. religia nauczana w przedszkolach).

Przyjeta zostala tez ustawa budzetowa. Zaklada ponad 9% inflacji, wzrost gospodarczy wielkosci 5-6%. Skrocono m.in. wydatki na kancelarie prezydencka (o prawie jedna czwarta), co postrzegane jest jako odwet za prezydenckie weta (patrz PERYSKOP nr 4). Za przyjeciem ustawy glosowaly kluby AWS i UW, przeciwko SLD, PSL i czesc ROP.

Powszechnie debatuje sie na temat nowego podzialu administrycyjnego Polski. Dzisiaj system jest dwuszczeblowy, mamy 49 wojewodztw i kilka tysiecy gmin. Tak jest od 1975 roku, czyli od reforma gierkowskiej. Wczesniej istnialo w Polsce bowiem wojewodztw 17, a pomiedzy nimi a gminami istnialy powiaty. Od kilku lat juz dyskutuje sie nad tzw. “reforma administracji”, ale nic jeszcze nie wiadomo. Obecna koalicja, ktora jak wiadomo nigdy tak naprawde jasno nic nie mowi, podala, ze wojewodztw bedzie “12 plus”, czyli 12 i kilka. Ile dokladnie, oczywiscie sie nie wspomina, i to na kilka dni przed debata sejmowa na temat reformy!
Nie sa tez oszacowane koszta reformy. Nie dziwie sie, ze caly szum wokol tej ustawy nie cieszy sie uznaniem Polakow. Jak na razie, wiecej jest przeciwnikow niz zwolennikow reformy.
Podstawowym pytaniem, ktore ja sobie zadaje, jest jednak to o sens tych dzialan. Po co? Polska nie jest krajem federalnym (jak np. Niemcy czy USA), dziwie sie wiec, dlaczego potrzeba “duzych i silnych” wojewodztw. Czy nie lepiej byloby wzmocnic juz istniejace wojewodztwa i gminy, oddajac w ich rece wiecej zadan?
Pieniadze w ten sposob zaoszczedzone byloby mozna przeznaczyc np. na reforme sluzby zdrowia, czy pomoc Policji.

Minister edukacji, p. Handke, przedstawil projekt reformy systemu nauczania. I tak, zdaniem ministra, powinno byc 6 lat szkoly podstawowej dla wszystkich, pozniej, rowniez dla wszystkich, 3 lata gimnazjum, po czym mozna by bylo wybrac -liceum, szkola zawodowa itp. Matura mialaby byc rownoczesnie egzaminem wstepnym na studia (obecnie, aby studiowac, trzeba pisac odrebne testy- matura traci wiec znaczenie- co z dobrych ocen, jesli uczelnie im nie ufaja?).
Oprocz punktu ostatniego, jestem przeciwnikiem calej reformy. Nie rozumiem, dlaczego trzeba rozdzielic dzisiejsza 8-letnia szkole podstawowa, na 6 lat nowej szkoly podstawowej i 3 lata gimnazjum, ktore bylyby obowiazkowe! W innych krajach, faktycznie jest tylko 6 lat podstawowki, ale juz po nich wybiera sie dalszy tok nauki (liceum, szkola techniczna itp.). Nie ma wiec sensu podwajac istniejacych juz dzisiaj instytucji, chyba ze jest potrzeba przyjecia nowych dyrektorow…

Wiceminister sprawiedliwosci, p. Piotrowski, zarzucil sedziom, ze ich morale jest bardzo niskie, a zakres ich niezawislosci jest stanowczo za szeroki. Z pobudek politycznych nie powstaje takze, jego zdaniem, Sad Lustracyjny. Wypowiedzi takie dyskredytuja ministra, i jezeli ma on chociaz troche honoru, powinien ustapic. W to jednak, znajac politykierstwo tej ekipy, nie wierze.

Na Kube przybyl papiez, Jan Pawel II. Mowil o potrzebie zniesienia amerykanskiego embarga gospodarczego, jako ze trafia ono w najubozszych mieszkancow kraju. Przypomnijmy, ze obowiazujace od ponad 30 lat, a niedawno zaostrzone restrykcje USA zabraniaja amerykanskim (i nie tylko) firmom handlu z Kuba, jak i otwierania tam przedstawicielstw handlowych. I tak np. statki, ktore zatrzymaly sie w portach Kuby, nie maja prawa przez kilka miesiecy wplynac do portow USA. Uczynil to jednak nie z sympatii z systemem Castro, lecz poprzez wiez z biednymi Kubanczykami.
Postulowal takze o umozliwienie ludnosci swobodnego wyboru religii, jak rowniez o zwolnienie przetrzymywanych na wyspie przedstawicieli opozycji. Opowiedzial sie za trydycjami rodziny, potepil bardzo ostro powszechna aborcje. Wszystkie msze byly transmitowane przez panstwowa telewizje “na zywo”, ostatnia, zegnajaca papieza, zebrala (w zaleznosci od zrodel) od 500 tysiecy do miliona wiernych. Obecny byl takze Fidel Castro, jako dziecko uczen szkoly jezuickiej.
Wizyta Jana Pawla II byla przez wielu spostrzegana jako przelomowy moment w historii panstwa. Niektorzy zwiastuja Kubie transformacje podobna do polskiej z roku 1989. Ja jednak jestem zdania, ze nie nastapia pod wplywem papieza zadne drastyczne zmiany systemu politycznego panstwa. Nie jest spoleczenstwo kubanskie tak katolickie jak polskie, a potencjal rewolucyjny jest duzo mniejszy. Wielu mieszkancow popiera bowiem swojego “Massimo Lídera”, co jest tez oczywiscie wynikiem propagandy panstwowej.

Kryzys w Iraku zaostrza sie coraz bardziej. Prawdopodobna jest akcja wojenna ze strony USA. Prezydent Jelcyn w ostatnim wystapieniu skrytykowal jednak Stany Zjednoczone za ich polityke wzgledem Iraku, i zaapelowal o pokojowe rozwiazanie problemu.

We Wloszech pilot amerykanskiego mysliwca lecac zbyt nisko, zawadzil w gorach o line kolejki gorskiej, stracajac wagonik z 20 narciarzami. Wedlug slow swiadkow i mieszkancow, takie proby podejmowane byly przez lekkomyslnych Amerykanow czesciej, ta jednak skonczyla sie smiertelnie.
USA wyrazily ubolewanie z zaistnialego faktu. Mysle, ze nie jest to wystarczajace.

Bill Clinton zostal oskarzony przez byla praktykantke w Bialym Domu, Monike Lewinsky, o napastowanie seksualne. Ciekawe, jak sprawa sie potoczy.
Jest to kolejne z rzedu oskarzenie prezydenta o podobne zachowanie.

Na swiecie, wedlug raportu WHO, ponad 3 miliardy ludzi musi zyc bez czystej wody i odpowiednich urzadzen sanitarnych. Przykro. Niestety, kraje zachodnie nie maja zbytnio wielkjiego zapalu jesli chodzi o pomoc najubozszym. Latwiej jest je przeciez wyzyskiwac.

W Turcji zostala zakazana dzialalnosc Partii Dobrobytu, ktorej przewodniczyl N. Erbakan. Partia, liczaca ponad 4 mln. czlonkow i posiadajaca prawie 160 mandatow w 550-osobowym parlamencie, przestala istniec.
Decyzja o rozwiazaniu partii i konfiskacie jej mienia zostala wydana przez Trybunal Konstytucyjny, jako ze partia odwolywala sie do wyznania religijnego jej wyborcow, a takze chciala obalic demokratyczny system panstwa. Niezgodne to jest z konstytucja Turcji, ktora deklaruje kraj jako neutralny swiatopogladowo, o demokratycznym systemie wladzy.
W ciagu ostatnich 30 lat zostalo w Turcji rozwiazanych okolo 20 partii politycznych.

Wielki kryzys gospodarczy w uwazanych dotychczas za “tygrysy” azjatyckich panstwach nadal nie ma konca. Po krotkotrwalych wzrostach indeksow gieldowych nastepuja jeszcze wieksze ich spadki, co odbija sie na rynku kapitalowym calego swiata. I tak WIG warszawski oscyluje wokol 14500 punktow.

Do brzegow Italii przyplynelo bardzo wielu uchodzcow kurdyjskich, ktorzy zostali prawie wszyscy wroceni do Turcji. Zostali oni przez ministra spraw wewnetrzych Niemiec nazwani nielegalnymi imigrantami, co spotkalo sie z protestem organizacji humanitarnych, m.in. Amnetsty International. Teoretycznie maja oni 2 tygodnie czasu na zlozenie wniosku o azyl, co uczynic moga wylacznie we Wloszech.

Premier Izraela, B. Netanjahu po raz kolejny stanowczo potwierdzil wole budowy przez Izrael osiedla na zachodnim brzegu Jordanu, czyli strefie zamieszkalej przez Palestynczykow. Tym samym pokazal, ze jesli ma nastac pokoj na bliskim wschodzie, Izrael chce, by to on ustalal warunki..

Wedlug szacunkow ekspertow ukrainskich, na zbudowanie drugiego sarkofagu zabezpieczajacego teren wybuchu czarnobylskiego (zniszczony blok energetyczny), potrzeba okolo 800 milionow dolarow amerykanskich.
Polska wesprze budowe 10 milionami $. Miejmy nadzieje, ze do budowy dojdzie jak najszybciej, i ze nowy sarkofag uchroni nas od nastepnej katastrofy.