PERYSKOP

W Rosji prezydent Jelcyn odwolal premiera wraz z calym gabinetem, nowym premierem oglosil S. Kirynienke, mlodego bylego ministra energii. Dumie zagrozil, ze ja odwola, jesli rzadowi nie udzieli wotum zaufania- calkiem normalne demokratyczne zasady, prawda?
Zwolniony W.Czarnomyrdin powiedzial, ze bedzie sie ubiegal o fotel prezydencki w przyszlych wyborach (najpozniej w 2000 roku).

Nie zyje Ferdynand Porsche, projektant (dla A. Hitlera) slynnego “Garbusa”, czyli pierwszego Volkswagena. Zmarl w wieku 88 lat w Austrii.

Trzesienie ziemi w polnocnym Afganistanie pochlonelo co najmniej 4000 ofiar, a dalsze tysiace pozbawilo dachu nad glowa. Wielkie nieszczescie dla tego targanego wojnami kraju. Talibowie jednak nadal trzymaja sie silnie.

W Japonii zamkniety zostal w wyniku bankructwa najwiekszy i najstarszy (obchodzil 100 rocznice powstania) dom brokerski, wprowadzone zostaly tez nowe przepisy dotyczace obrotu gotowka, powstaly wreszcie kantory wymiany walut, dotad na wyspie nieznane.

Wedlug wlasnych wypowiedzi, Kuba zwolni 300 przetrzymywanych ze wzgledu na swoje poglady wiezniow. Jest to reakcja na apel Papieza wygloszony podczas wizyty na wyspie w styczniu tego roku.

W ostatnich dniach Watykan wydrukowal list, w ktorym opisuje i potepia dzialania niektorych chrzescijan (w tym owczesnego Papieza) w czasie dyktatury nazistowskiej, ktore pozwolily na zabicie milionow Zydow. To pierwsze otwarte przyznanie sie do czesciowej winy Kosciola katolickiego. Potrzebowal na to ponad 50 lat.

Augusto Pinochet, byly przywodca Chile, zostal senatorem do konca zycia. W ten sposob nie bedzie mogl zostac pociagniety do jakiejkolwiek odpowiedzialnosci za wczesniejsze dzialania w panstwie.

W Portugalii otwarto najdluzszy w Europie most. Ma on ponad 17 kilometrow dlugosci i zostal zbudowany w przeciagu dwoch lat za kwote ponad miliarda dolarow amerykanskich. Moim zdaniem jest to bardzo dobry przyklad na to, jak mozna niemadrze wydawac pieniadze. W kraju, ktory boryka sie z wysokim bezrobociem, budowa mostu za tak wielka sume jest inwestycja kompletnie bezsensowna.

76-cio letni prezydent Indonezji,Suharto, zostal po raz piaty “wybrany” na siedmioletnio kadencje. Dziwne, ze swiat do niedawna z takim zachwytem patrzal na tego “tygrysa”, w ktorym nagminnie lamane sa prawa czlowieka, a o wladzy ludu nie mozna mowic. Widac po raz kolejny, ze pieniadze rzadza swiatem. Wiceprezydentem zostal pietaszek Suharto, wyksztalcony w RFN Jusuf Habibie.

USA w gescie laski pozwolily amerykanskim organizacjom dobroczynnym na bezposredni wywoz lekow na Kube. Do tej pory musialy one wysylac pomoc poprzez m.in. Kanade.
Polityka embarga wobec Kuby, krytykowana przez niemalze caly swiat, nie zdaje egzaminu- Kuba nadal sie rozwija, a USA, “moralny apostol swiata”, wciaz utrzymuje, ze to co robi w odniesieniu do Kuby, jest tylko i wylacznie czynione ze wzgledu na dobro jej mieszkancow- czy nie jest to objawem paranoi? Moze dla niektorych wydam sie byc zbyt ostrym, ale przypomina mi ta sytuacja lata 30-te w Europie -Hitler tez umieszczal Zydow w Gettach “dla ich dobra”. Takze Stalin zabijal w “trosce o narod”. USA idzie jeszcze dalej- stosuje bowiem restrykcje wobec firm z krajow trzecich, majacych z Kuba uregulowane stosunki.

Korea Polnocna oglosila mobilizacje, co wiaze sie z zakazem poruszania sie po kraju zagranicznych obserwatorow, turystow; wyjatkiem jest stolica panstwa.

Korea Poludniowa natomiast oglosila amnestie dla ponad 5 milionow wiezniow -poczynajac na wiezniach politycznych, a konczac na skazanych za pijanstwo na drodze.

Premier Turcji, Yilmaz zaatakowal kanclerza Kohla, mowiac ze prowadzi polityke podobna do polityki Hitlera -a dyskryminuje Turcje.

W Chinach Zhu Rongji zostal wybrany na stanowisko premiera, gdzie zastapil Li Penga. Rongji jest uwazany za reformatora gospodarki. PAtrzac na wskazniki gospodarcze, Chinom nie idzie najgorzej- wzrost PKB wynosi okolo 13%, inwestycje zagraniczne rosna… tyle tylko, ze zwyczajnym ludziom zyje sie ciezko…

Na Kube przybyl papiez, Jan Pawel II. Mowil o potrzebie zniesienia amerykanskiego embarga gospodarczego, jako ze trafia ono w najubozszych mieszkancow kraju. Przypomnijmy, ze obowiazujace od ponad 30 lat, a niedawno zaostrzone restrykcje USA zabraniaja amerykanskim (i nie tylko) firmom handlu z Kuba, jak i otwierania tam przedstawicielstw handlowych. I tak np. statki, ktore zatrzymaly sie w portach Kuby, nie maja prawa przez kilka miesiecy wplynac do portow USA. Uczynil to jednak nie z sympatii z systemem Castro, lecz poprzez wiez z biednymi Kubanczykami.
Postulowal takze o umozliwienie ludnosci swobodnego wyboru religii, jak rowniez o zwolnienie przetrzymywanych na wyspie przedstawicieli opozycji. Opowiedzial sie za trydycjami rodziny, potepil bardzo ostro powszechna aborcje. Wszystkie msze byly transmitowane przez panstwowa telewizje “na zywo”, ostatnia, zegnajaca papieza, zebrala (w zaleznosci od zrodel) od 500 tysiecy do miliona wiernych. Obecny byl takze Fidel Castro, jako dziecko uczen szkoly jezuickiej.
Wizyta Jana Pawla II byla przez wielu spostrzegana jako przelomowy moment w historii panstwa. Niektorzy zwiastuja Kubie transformacje podobna do polskiej z roku 1989. Ja jednak jestem zdania, ze nie nastapia pod wplywem papieza zadne drastyczne zmiany systemu politycznego panstwa. Nie jest spoleczenstwo kubanskie tak katolickie jak polskie, a potencjal rewolucyjny jest duzo mniejszy. Wielu mieszkancow popiera bowiem swojego “Massimo Lídera”, co jest tez oczywiscie wynikiem propagandy panstwowej.

Kryzys w Iraku zaostrza sie coraz bardziej. Prawdopodobna jest akcja wojenna ze strony USA. Prezydent Jelcyn w ostatnim wystapieniu skrytykowal jednak Stany Zjednoczone za ich polityke wzgledem Iraku, i zaapelowal o pokojowe rozwiazanie problemu.

We Wloszech pilot amerykanskiego mysliwca lecac zbyt nisko, zawadzil w gorach o line kolejki gorskiej, stracajac wagonik z 20 narciarzami. Wedlug slow swiadkow i mieszkancow, takie proby podejmowane byly przez lekkomyslnych Amerykanow czesciej, ta jednak skonczyla sie smiertelnie.
USA wyrazily ubolewanie z zaistnialego faktu. Mysle, ze nie jest to wystarczajace.

Bill Clinton zostal oskarzony przez byla praktykantke w Bialym Domu, Monike Lewinsky, o napastowanie seksualne. Ciekawe, jak sprawa sie potoczy.
Jest to kolejne z rzedu oskarzenie prezydenta o podobne zachowanie.

Na swiecie, wedlug raportu WHO, ponad 3 miliardy ludzi musi zyc bez czystej wody i odpowiednich urzadzen sanitarnych. Przykro. Niestety, kraje zachodnie nie maja zbytnio wielkjiego zapalu jesli chodzi o pomoc najubozszym. Latwiej jest je przeciez wyzyskiwac.

W Turcji zostala zakazana dzialalnosc Partii Dobrobytu, ktorej przewodniczyl N. Erbakan. Partia, liczaca ponad 4 mln. czlonkow i posiadajaca prawie 160 mandatow w 550-osobowym parlamencie, przestala istniec.
Decyzja o rozwiazaniu partii i konfiskacie jej mienia zostala wydana przez Trybunal Konstytucyjny, jako ze partia odwolywala sie do wyznania religijnego jej wyborcow, a takze chciala obalic demokratyczny system panstwa. Niezgodne to jest z konstytucja Turcji, ktora deklaruje kraj jako neutralny swiatopogladowo, o demokratycznym systemie wladzy.
W ciagu ostatnich 30 lat zostalo w Turcji rozwiazanych okolo 20 partii politycznych.

Wielki kryzys gospodarczy w uwazanych dotychczas za “tygrysy” azjatyckich panstwach nadal nie ma konca. Po krotkotrwalych wzrostach indeksow gieldowych nastepuja jeszcze wieksze ich spadki, co odbija sie na rynku kapitalowym calego swiata. I tak WIG warszawski oscyluje wokol 14500 punktow.

Do brzegow Italii przyplynelo bardzo wielu uchodzcow kurdyjskich, ktorzy zostali prawie wszyscy wroceni do Turcji. Zostali oni przez ministra spraw wewnetrzych Niemiec nazwani nielegalnymi imigrantami, co spotkalo sie z protestem organizacji humanitarnych, m.in. Amnetsty International. Teoretycznie maja oni 2 tygodnie czasu na zlozenie wniosku o azyl, co uczynic moga wylacznie we Wloszech.

Premier Izraela, B. Netanjahu po raz kolejny stanowczo potwierdzil wole budowy przez Izrael osiedla na zachodnim brzegu Jordanu, czyli strefie zamieszkalej przez Palestynczykow. Tym samym pokazal, ze jesli ma nastac pokoj na bliskim wschodzie, Izrael chce, by to on ustalal warunki..

Wedlug szacunkow ekspertow ukrainskich, na zbudowanie drugiego sarkofagu zabezpieczajacego teren wybuchu czarnobylskiego (zniszczony blok energetyczny), potrzeba okolo 800 milionow dolarow amerykanskich.
Polska wesprze budowe 10 milionami $. Miejmy nadzieje, ze do budowy dojdzie jak najszybciej, i ze nowy sarkofag uchroni nas od nastepnej katastrofy.

W styczniu zlozy na Kubie swa pierwsza wizyte papiez Jan Pawel II. W zeszlym roku po raz pierwszy od wielu lat Swieta byly znow dniem wolnym od pracy (ale z zastrzezeniem, ze to wyjatek).

Odbyl sie szczyt Unii europejskiej, na ktorym oficjalnie zaproszone Polske, Wegry, Czechy, Cypr i Lotwe do negocjacji czlonkowskich. Rozmowy z innymi panstwami postsocjalistycznymi rozpoczna sie w terminie pozniejszym. “Za drzwiami” do UE pozostawiono natomiast Turcje, nie mowiac nic o mozliwym poczatku negocjacji. Turcja ubiega sie o czlonkowstwo od wielu juz lat (formalnie wniosek zlozyla bodajze w 1987 roku), a dowiedziawszy sie o decyzji UE zagrozila zerwaniem z nia stosunkow dyplomatycznych, okreslajac ja “klubem chrzescijankim”, bojacym sie kraju muzulmanskiego.
Jest w tym, trzeba przyznac, troche racji. Nie mozna zbywac tego kraju jedynie wskazujac na problemy praw czlowieka (wystepuja one m.in. tez w Bulgarii, do rozmow zaproszonej), Turcja jest przeciez juz od dawna silnym panstwem sojuszu NATO, w ktorym wykazala swa lojalnosc.
Z drugiej strony kraje UE boja sie “najazdu” Turkow w poszukiwaniu lepszego miejsca do pracy i zycia. Wypada tu powiedziec, ze dzis w samej RFN mieszka ponad 6 mln obywateli tego panstwa.

W Kioto odbyl sie Szczyt klimatyczny. Co prawda podpisano akt koncowy, lecz jest on niescisly i zawiera wiele luk. Generalnie jest to krok w dobra strone, poniewaz panstwa uczestniczace zobowiazaly sie do obnizenia srednio o 6-8% emisji gazow powodujacych efekt cieplarniany, ale nie poprawi to szybko stanu naszego srodowiska naturalnego.

W RFN kolejna afera dotyczaca skrajnej prawicy. Tym razem J. Roeber, skazany neonazista, zostal zaproszony do Akademii Bundeswehry, aby wyglosil referat o problemach rosyjskich Niemcow po upadku ZSSR. Roeber, prezes utworzonego przez siebie towarzystwa przyjazni rosyjsko-niemieckiej, otrzymal tez od armii w formie darowizny kilka pojazdow majacych pomoc mu rozwiazac problem “osiedlania Niemcow na terenie Prus Wschodnich”, czyli obszaru dzisiejszego Kaliningradu.
Minister obrony, Volker Ruehe, zapewnil po raz kolejny, ze tego typu przypadki sa w armii niemieckiej tylko skrajnym, malo znaczacymi wyjatkami, i nie nalezy ich zbytnio przeceniac. Niemniej jednak pojawia sie pytanie, czy nie jest to juz dosc silny trend. W 1997 roku ukazywaly sie bowiem czesto materialy, takze filmowe, dokumentujace neonazistowskie zachowanie zolnierzy niemieckich, nie wylaczajac oficerow.

Kazachstan ma nowa stolice. Nie jest nia juz Alma-Ata, lecz Akmola. Taka operacja kosztuje miliony dolarow, ktore mozna by przeznaczyc na inne cele, np. pomoc socjalna, ktora w tych regionach po upadku ZSRR jest przeciez bardzo potrzebna.

W Nowy Rok znowu zepsul sie komputer pokladowy stacji MIR. Prezypomne, ze w 1997 roku psul sie siedmiokrotnie…